Caltaggiruni (CT)
| Caltaggiruni | |
| Dittagghi: Stemma di Caltaggiruni | |
| Muttu: | |
| Nomu ufficiali: | Caltagirone |
|---|---|
| Pruvincia: | Catania (CT) |
| Superfici: | 382 km² |
| Abbitanti: | 36.846 |
| Dinzitati: | 96 ab./km² |
| Cumuni cunfinanti: | Acati (RG), Gela (CL), Grammicheli, Licuddìa, Mazzarinu (CL), Mazzarruni, Miniu, Mirabedda Mbaccari, Niscemi (CL), Chiazza MMaria (EN), San Micel re Ganzaria |
| CAP: | 95041 |
| Prifissu telefònicu: | {{{prifissutelefonicu}}} |
Caltaggiruni (o Cartaggiruni) è un cumuni di 36.846 abbitanti dâ pruvincia di Catania. Di urìggini àrabba, sviluppau dû principiu dâ sò storia l'artiggianatu dâ ciràmica, chi la renni famusa a liveddu nazziunali e ntirnazziunali, trasennu ricintimenti puru ntô catàlugu dû patrimoniu munniali di l'umanità di l'UNESCO.
L'etimoluggìa diriva di l'àrabbu Q'al'at jiran (appoi trasfurmatu n Kalta-jiran), ca signìfica " dui Casteddi vicini".
Cu 'rriva a Caltaggiruni nun pò farisi scappari n'a presenza strabilianti: a ciramica. Si tu 'ntrasi ndà città trovi a ciramica unnè ghiè ghiè, intra a putìa, intra li casi e 'ncapo li balcuni. Lavurari a terracotta è n'arti antica quantu a so città, detta a Città ri Munti. Caltaggiruni si spatti in du patti: a città auta e chidda bassa. A prima cunserva u megghiu e impurtanti patrimoniu ra città, monumenti barocchi, chiese e campanili decurati, a statua ri Luigi Sturzu, villi e villini settecenteschi, a scalinata ri Santa Maria del Monte (a scala ra Matricie), a villa comunale, li quarteri ri San Jacupu e San Giorgio, u carciri Borbonicu, i putii ra ceramica, u teatru ri pupi, li presepi permanenti e li vecchiareddi ca parraciniunu intra a piazza cuperta. Tipici ri sta zona sunu li carruggi, strade niche niche a scinniri e chianari unni si fannu li più antichi misteri chi si ponu taliari ri porta in porta quasi come trasiri intra e casi ri ggenti.
Ndà città nuova lu baroccu nun c'è chiù ma ci sunu li negozi novi novi e a campagna china ri carrube e ulivi.
Nun te pò peddiri:
- I cannoli ri Judica&Trieste (chiazza principali vicinu a scalinata)
- I putii ri ceramisti ('ndò centro storico)
- Li quartieri ri l'acquanuova, ri San Petru, ri San Giorgio, ri San Giacumu e u teatru ri pupi
- A via Luigi Sturzu, unnè c'è na balcunata barocca di lu patrimoniu dell'UNESCO.
[cancia] Frazzioni
- Granieri
- Santu Petru
- Chianu San Paulu
[cancia] Nasciuti a Caltaggiruni
- Don Luiggi Sturzu, preti, funnaturi dû partitu pupulari talianu, e sinaturi a vita.
- Domenicu Semineriu, scritturi
[cancia] Dialettu
Comu nta li dialetti gallu-sìculi, li vucali finali di lu dialettu di Caltaggiruni nun vèninu prununzati.
P'asempiu: "Cu nn'app nn'app, i cassatedd re Pasqua" (zoè: Cu nn'appi nn'appi, di cassateddi di Pasqua")