Parrata catanisa

Di Wikipedia, la nciclupidìa lìbbira.
Cullàbbura a Wikiquote
«Catania, li so' chiazzi, li so' strati.....l'occhi di li so donni non tingiuti!...E la Villa Bellini, 'ntra la stati, ccu lu passiju di tutti li ziti, cu' tristi, cu' fistanti, cu' 'ncagnati, cu' 'ncunnatizzi e cu' tutti puliti! ... (di Centona di Ninu Martogliu

Pi parrata catanisa si ntenni la varianti dû sicilianu ca si parra nti tutta la pruvincia di Catania e pò cuntèniri variazzioni nichi tra nu cumuni e n'autru. La parrata catanisa si distingui nun sulu pi na ntunazzioni tìpica ca la fa arricanusciri e distinguiri tra àutri parrati dû sicilianu, ma pi paroli tìpichi comu annunca.

Ntâ parrata catanisa, si la “r” è prima di na cunzunanti veni eliminata e la cunzunanti veni radduppiata:

- “articulu” veni prununzatu “atticulu”

- “corda” veni prununzata “codda”

- “ carta” veni prununzata “catta”


La “r”, nta tanti palori veni sustituita a la cunzunanti “d”:

- “ vidìri” veni prununzatu “virìri”

- “dumani” veni prununzatu “rumani”

- “duminicadìa” = “ruminicarìa”

- “deci” (nùmmuru) = “reci”


Tanti palori ca accumìncianu cu “gr” , pèrdinu la “g”:

grattari = rattari

grossu = rossu

granni = ranni

gruppu = ruppu.


Arcuni palori c'accumìncianu cu la “gua/gue” addivèntanu “va/ve”:

guardari = vaddari (la “r” prima di la cunzunanti veni eliminata e la cunzunanti si radduppia)

guardia = vaddia (comu supra)

guerra = verra


Palori c'accumìncianu "cu bi/bu/ba" addivèntanu "vi/vu/va":

bilancia = vilanza

brazza – braccia = vrazza

bucca – bocca = vucca

baciu = vasu

barili = varili

barbarottu = varvarottu o vavvarottu


Li artìculi ditirminativi “la/li/lu”, pèrdinu la “l” e addivèntanu “a/i/u”:

la casa = a casa

li munti = i munti

lu mari = u mari


Li pripusizzioni “ntâ/ntê/ntô” pèrdinu la “t” e addivèntanu “nâ/nê/nô”:

Ntâ strata = Nâ strata

Ntê strati = Nê strati

Ntô muru = Nô muru

(Oppuru, li pripusizzioni “ntâ/ntê/ntô”, quannu raramenti vèninu usati addivèntanu funeticamenti “ndâ/ndê/ndô”)


Alli vôti[1] li palori ca cuntèninu na doppia "r" ni pèrdunu una:

- "verra" veni prununzata "vera"

- "terra" veni prununzata "tera"

- "serra" veni prununzata "sera"

[cancia] Noti

  1. Speciarmenti nta zona di Iaciriali, ma ncerti quarteri s'ha usatu macari.

[cancia] Lijami di fora

Strumenta pirsunali

Varianti
Azzioni
Navigazzioni
Cumunitati
Strumenta