Fatimidi

Dâ Wikipedia, la nciclupidìa lìbbira.
(Rinnirizzata di Fatimita)
Jump to navigation Jump to search

Li Fatimiti sunnu na dinastìa d'àrabi sciiti ca, battennu li aglabiti stabbileru la loru autorità ntâ l'Africa dû nord e la Sicilia ntra lu 909 e lu 1171 e funnaru nu califfatu dissidenti di l'Abbassidi di Bagdad. Lu funnaturi Ubayd Allah al-Mahdi era nu sciita dâ setta di l'Ismaeliti vinuti dâ Siria ca si pritinnìanu discinnenti dû prufeta Maumettu pì menzu di sò figghia Fâtima az-Zahra, e sò jènniru Alî ibn Abû Talib, lu quartu califfu di l'Abbassidi. Lu sò nomu signìfica «guidatu di Diu».

Frammentu di n'iscrizzioni di èbbica fatimita truvatu in Eggittu.

Iddu s'abbirsa à Kairouan, città santa dâ Tunisia, unni s'allèa cu nummurusi ntra li Berberi ca sunnu dâ sò parti e accussì stinni la sò auturità supra na gran parti dû Maghreb, dû Maroccu â Libbia. Arrinesci tantu putenti di sfidari l'autoritati dû califfu di Bagdad e s'appruclama califfu iddu stissu ntâ lu 909. Stu fattu pì contru spinci l'emiri di Còrdova ntô 929 a stabbiliri nu califfatu dissidenti Ommayada (sunnita) ntâ Spagna.

Li fatimiti cu lu granni Qaid Jawhar al-Siqilli (Jawhar lu sicilianu) cunquistaru tuttu lu Maghreb (960) e ntû 969 l'Egittu, unni funnaru, appressu la città di al-Fustat la nova capitali imperiali, ca chiamaru al-Qahirah (Lu Cairu), ca signìfica «la triunfanti», e la Siria (972). Poi cuntinuaru a stènniri li loru cunquisti nzinu â Calabbria (982). Na lu màssimu dâ loru stinziuni cumprinnèvanu puru la Palistina, la banna du mari Russu, lu Yemen e lu Hejaz. Li cummercî marìttimi si stinnèvanu ntra lu Meditirraniu e l'Ocèanu Indianu, chiddi via terra arrivàvinu nzinu l'Africa sub-sahariana (Mali, Mauritania).

A diffirenza di l'autri autorità mussulmani, li fatimiti amittèvinu ntâ loru amministrazziuni, nun pì critèri d'appartinenza tribbali, ètnichi o riliggiusi, ma principalmenti pì méritu e cumpitenza. Li membri di l'àutri fidi di l'Islam vinìanu ammissi ai cchiù àuti funziuni, e sta tulliranza era stinnuta a l'ebbrei e a li cristiani ca èranu capaci.

L'imperu cuntinuau a pruspirari nzinu a lu califfu Al-Hâkim (996-1021). A partiri dû 1060; lu tirritoriu dî fatimiti s'arriduci nzinu a lu sulu Egittu. Quannu murìu l'ùrtimu califfu fatimita, ntû 1171, lu Saladinu l'annetti a lu califfatu abbassidi di Bagdad, facennu divintari l'Islam sunnita la sula riliggiuni.

Lista dî califfi fatimiti[cancia | cancia la surgenti]

Viditi puru[cancia | cancia la surgenti]

link esterni[cancia | cancia la surgenti]

Storia di lu mperu fatimita (ngrisi)