Vara
Vara iè na palora tipica di la Sicilia centru occidentali ca innica na statua o nu gruppu sacru ca veni purtatu duranti na processioni.
Sta palora deriva da u castiglianu vara, ca significa "travi" o "asta", infatti bona parti di sti gruppi sacri su purtati n'capu i spaddi da li devoti, però pi estensioni puru i statui purtati in processioni cun antri sistemi (tipu carrelli), pigghianu u stessu u nnomi di vara.
Scempri di vare
[cancia | cancia lu còdici]Grazzie a li ranni tradizzioni religiose di la Sicilia, sia 'n fattu di santi patrona ca di antri abbinimenti, s'attrovanu assai esempi di vare, cumu chiddi ca niscinu a sira d'u gioveddì santu a Cartanissetta, duranti a Simana Santa.
Autri significati
[cancia | cancia lu còdici]Abbastanza raramenti, all'antri banni di la Sicilia, vara iè usata comu sinonimu di tabbutu, grazzie all'assonanza cu a corrispundenti palora italiana.
- varetta: diminutivu vizziggiativu di vara;
- carru triunfali: struttura di granni dimensioni;
- ferculu: palora dirivanti dô latinu ferculum;
- misteru: etimu dirivanti da stazzioni dâ Via Crucis;
- trono o tronu o trunu: limitato geograficamenti, etimu d'uriggini ibberica;
- catalettu: struttura scupirchiata 'ppû trasportu dû Cristu mortu;
- catafalcu: struttura 'ppî l'esposizzioni dû Cristo mortu.
- vasciḍḍuzzu: struttura a fumma di bastimentu 'ppî cilibbrari un eventu miraculusu. Lipiri, Missina e similari a Cartanissetta,
Tipi
[cancia | cancia lu còdici]- Carri prucissiunali
- Carri cirimoniali
- Carri munumentali: l'antichi carri dû Fistinu di Santa Rusulia raffijurati 'ntê stampi d'epuca. Carru dâ 'Mmaculata di Torre del Greco.
- Carri divuzzionali: dî Simana Santa di Barcialona-Pizzagottu.
- Carri triunfali: carri dû Fistinu di Santa Rusulia.
- Carri vutivi
- Machini a trainu
- Machini a scivuli
- Machini a pattini: â Vara di Missina trainata 'cchî curduna e â timunera.
- Machini a cinguli: û ferculu di Sant'Aita di Catania trainatu 'cchî curduna.
- Machini a spadda: tutti î strutturi 'ccû cupirtura o baddacchinu dâ Simana Santa di Cartanissetta, Enna e Trapani o î Cannalori di Sant'Aita a Catania.