Va ô cuntinutu

Don (tìtulu)

Dâ Wikipedia, la nciclupidìa lìbbira.
(Rinnirizzata di Don (riliggiuni))

Don (cu nu nomu di pirsuna) è lu titulu chi ntî tuttu lu munnu di lingua spagnola, ma puru ntô sud di l'Italia e n Sicilia pi innicari rispettu o ìnnica nu parrinu. Pi esempiu Don Ciotti, o Don Gelmini cèlibbri parrina italiani cuntimpurani (esempiu cu lu cugnomu) o Don Abbondiu, pirsunaggiu dî Manzoni (esempiu cu lu nomu).


Urigginariamenti era nu titulu onorificu chi si putia dari sulu a famigghi di uriggini nòbbili. La diffusioni ntô sud di l'Italia è nu residuu di la nfluenza culturali spagnola dî sèculi passati. Quannu nun fu direttamenti sutta duminiu spagnolu, lu Regnu dî dui Sicilî avia liami stritti câ curona spagnola.

Cô tempu, lu titulu di don si diffunnìu, e pò essiri datu a nu patri di famigghia a partiri di la quarantina ntô casu n cui lu misteri nun è di campagna.

Pi esempiu Don Turiddu pò essiri nu patri di famigghia chi havi n'officina di riparazzioni. N cuntrappusizzioni ô titulu di Don si usa lu titutlu di Massa. Massa Turiddu è nu patri di famigghia rispittabbili, chi s'occupa dû travagghiu dî sò turrina.

Lu tìtulu di Cavaleri (cu lu cugnomu, esempiu: lu cavaleri Ruffinu) è puru usatu n Sicilia comu forma di rispettu pi innicari supratuttu li pirsuni chi pi particulari meriti militari, comu li reduci dâ guerra, ricivittiru stu titulu dû re o dû prisidenti dâ ripùbbrica.

Comu titulu di rispettu, nun liatu ô significatu di lu rolu riliggiusu di nu parrinu, lu titulu di don è usatu supratuttu ntâ stampa italiana quasi esclusivamenti pi innicari criminali dâ mafia, tantu di fari cridiri ê forasteri dû cuntinenti chi la parola don ntî st'accizzioni voli diri boss mafiusu. Si tratta nveci di n'usu chi pigghia la sò uriggini ntî l'usu attistatu di sèculi ntâ cultura miridiunali e chi la mafia ha saputu rènniri e trasfurmari pò sò vantaggiu, comu fici puru pi lu cuncettu di unuri o di rispettu.