Quistioni dû sùrfuru

La quistioni dû sùrfuru fu na crisi ca nascìu tra lu Regnu Unitu di Gran Britagna e Irlanna e lu Regnu dî Dui Sicili nni l'anni 1838-1840 n sèquitu a na sciarra cummirciali riguardanti suprattuttu li mitudi di spurtazzioni dû sùrfuru sicilianu

Centu stòricu

Lu sùrfuru sicilianu era abbunnanti, fàcili d'estrarri, e di bona qualitati, facennulu sia assai ecunòmicu ca assai richiestu Addivintau accussì versu lu XVIII sèculu una dî principali funti ecunòmichi di l'ìsula. Chistu costu vasciu mittìu fora dû mircatu lu sùrfuru pruduttu nta àutri banni, comu lu sùrfuru tuscanu o papali, e ô stissu tempu riducìu l'intiressi pi nvistiri ntê dipòsiti luntani ntâ l'Islanda o ntê Indie Occidentali, ca allura nun avìanu nfrastrutturi adeguati. Nzinu â fini dû XVIII sèculu lu sùrfuru fu usatu quasi esclusivamenti pâ fabbricazzioni di prùvuri di sparu.

Lu Trattatu dû 1816

Doppu lu Ristauru, lu Regnu dê Dui Sicili firmò trattati cummerciali cu na para di stati europei cchiù mpurtanti - Francia (1816), Gran Britagna (1816) e Spagna (1817) - pi sostituiri l'antichi diritti di bandiera ca sti nazziuni avìanu. Lu trattatu câ Gran Britagna fu ratificatu dû parlamentu di Londra lu 26 di sittèmmiru 1816 e nfatti di na parti abbuliu li diritti dâ bannera e l'esenzioni garantiti dî trattati pricidenti, mentri di l'autra manu garantìu ê sudditi britannici la cchiù granni libbirtà di mprisa pussìbbili ntô tirrenu sicilianu. Nfatti, assài sucità britannichi operavunu ntô regnu ntâ vari sitturi, 'n particulari ntâ l'attivitati di estrazzioni di sùrfuru, spinti principalmenti di nvistimenti, sucità, macchinari e tecnici ngrisi.

L'aumentu vertiginosu dâ dumanna dû sùrfuru nnî anni '30 dû 1800

Cu l'industrializzazzioni e l'incridìbbili esplosioni dâ pruduzzioni tissili ‘n Francia e ‘n Nglaterra, a dumànna ‘ntirnazziunali ri sùrfuru aumintò ‘mprovvisamenti e drammaticamenti pâ pruduzzioni ri àcitu sùrfuricu, nicissariu pì chiḍḍa ‘ndustria. Pir esempiu, u cunzumu ri sùrfuru ‘n Francia criscìu ri 536.628 kg ntô 1815 a 18.578.710 kg ntô 1838. 'N particulari, ntô 1832, la Gran Britagna accuminciò a cunsumari cchiù assai, pruvucannu na forti carenza di furnituri di ddu elementu, cu na cunsiquenti aumentu dê prezzi: lu costu pi cantari dô sùrfuru sicilianu criscìu di 11 carlini ntô 1832 a 55 ntô 1833.

La pruduzzioni siciliana di dd'annu, lu 1833, si triplicau, arrivannu a 900.000 cantari estratti, ma la dumanna nun lu fici, cosa ca fici turnari prestu lu prezzu dû sùrfuru ê valuri dû 1832; tuttavia, l’aumentu dî prezzi dû 1833 purtau a n’aumentu dî salari e u ritornu â vecchia cifra rinnìu l’estrazzioni dû sùrfuru nun cchiù ecunòmicamenti profittuosa, ca vinnìa macari sutta lu costu pì svuotari li scorti cumulati. Ntô stissu tempu, la Gran Britagna stava prupunennu ô Regnu dê Dui Sicili nu novu trattatu cummirciali ca stabbilìssi lu principiu di riciprucità pô cummerciu tra li dui stati e na riduzzioni dô 10% dê dazzi, ô postu dê misuri prutizziunisti ntrudotti nta chiḍḍi anni dô guvernu napulitanu. Fu nta sta situazzioni ca la sucitati marsigghia Taix & Aycard prupunìu, ntô dicèmmiru 1837, n'accordu cummirciali ô cuvernu napulitanu: prupuneru, a cundizzioni d'èssiri l'ùnici accattaturi, d'accattari 600.000 cantari l'annu di sùrfuru ô prezzu di 23 carlini pi cantaromi, mentri paying pi nu satarome 300.000 cantari l'annu nun vennu cchiù estratti. La pruposta fu accittata ntô maggiu 1838, apparentimenti macari cu l'aiutu di quarchi cunsigghieri o ministru corruttu,[3] e lu prezzu finali dû sùrfuru pi cantariu fu fissatu a 43 carlini, cchiù dû triplu dû prezzu di l'anni pricidenti, cu na tassa supra l'esportazzioni di 20 carlini pi cantariu, prima inesistenti. Lu monopolista, vali a ddìri Taix, pagava nu terzu dâ tassa supra l'esportazzioni, quinni dî 43 carlini dû prezzu di vìnnita, circa 8 arristaru ntê cassi dâ cumpagnìa, mentri li cumpraturi avìanu a pagari li 43 carlini a Taix cchiù lu costu di l'esportazzioni.

La crisi (1838-1840)

L'aumentu sustanziali dû prezzu dû sùrfuru, 'n larga parti attribbuìbbili â nova tassa di 20 carlini e ô margini di profittu riservatu ô monopolista, ca agìu comu ntirmidiàriu ntra prudutturi e cumpraturi, prubbabbirmenti nzèmmula ô fallimentu di stipulari accordi supra nu novu trattatu cummirciali, dettiru locu a cchiù prutesti dâ Gran Britagna. chiḍḍi mudirati dâ Francia. L'allura capu dâ pulìtica èstira britannica era Lord Palmerston, nu sustinituri di na pulìtica dicisiva e ntirvinziunista, ca avìa purtatu â Prima Guerra di l'Oppiu e â Cunvinzioni di Londra dû 1840, ca aprìu li porti ô ntirventu britannicu ntô Levante ntô stissu annu. Ntô 1840, Palmerston, sutta prissioni di cumpagnìi ngrisi ntâ Sicilia, ripurtau ô cuvernu burbònicu na viulazzioni di l'accordi dû 1816 e arrivau ô puntu di minazzari l'usu dâ flotta e la cunfisca dî navi napulitani ntô Meditirràniu.

Li prutesti ngrisi dû 1840

Li prutesti ngrisi nasceru dâ quistioni dû sùrfuru, ma cumprinnìanu àutri quistioni, nasciuti dû cunflittu tra li pulìtichi ngrisi dû lìbbiru mircatu e chiddi prutizziunisti napulitani. N particulari, l'inglisi si lamintaru dê privileggi cunciduti ê navi napulitani, vali a diri la mancanza di riciprucità, riguardu li dazzi supra certi merci e supra lu tunnillaggiu. Sta pulìtica prutizziunista supra li trasporti navali fu implementata dô guvernu napulitanu a cuminciari dâ mità di l'anni '20 dô 1800 ntô tintativu di ripigghiari lu cummerciu marittimu dê marini mircantili napulitani. Lu cuvernu ngrisi richiamau puru la rispunzabbilitati dî granni nvistimenti, ca appoi addivintaru mproduttivi, fatti ntâ nnustria miniraria siciliana

Li minacci ngrisi e la suluzzioni â crisi cu l'interventu francisi

Li ngrisi, pi furzari la manu di Firdinannu II ca stava prucrastinannu, pigghiati ntra li vari fazzioni dâ so corti, mannaru nu squadroni navali, ca arrivò a Napuli lu 14 aprili cu l'istruzzioni pi l'ambasciaturi ngrisi. Li ngrisi, nfatti, vulìanu purtari avanti ripresali contra li marini mircantili napulitani, senza comunqui ntinnirili comu atti di guerra. La luci virdi pê rapprisagghi vinni data lu 17 d'aprili: l'òrdini fu di bluccari ntô Golfu di Napuli li navi ca vulavanu la bannera dê Dui Sicili, ca, secunnu li ducumenti dô cuvernu napulitanu, foru purtati a Malta, puru si la London Gazette, lu parlamentu ufficiali dâ stampa non fa nudda òrganu dâ stampa dû rispettu. La situazzioni allura pareva ca stava peggiurannu, accussì tantu ca Firdinannu II ordinò n'embargo contra tutti li navi mircantili ngrisi prisenti ntê porti dô regnu o ntê soi costi. Tuttavia, la Francia arricivìu subbitu na proposta di mediazzioni 'ntirissata, accittata dô tribunali napulitanu lu 26 aprili, e li navi cunfiscati, cumprisi quarchi varca di pisca, foru rilasciati spuntàniamenti. La cuntraversa fu risolta ntô stissu annu grazzi a l'azzioni francisi, ca cert'uni dìcinu ca fu astutamenti mpustata dâ Gran Britagna chî sò azzioni, secunnu autri accittati pi accordu ricìprocu, ca rivocaru lu munupòliu di Taix e accurdaru lu risarcimentu ca avìa a èssiri pagatu â cumpagnìa dâ Gran Britagna e lu prezzu stissu pi l'aumentu dû sulphu dâ Gran Britagna ntô entrati ca dirìvanu dâ risoluzzioni prematura dû cuntrattu cû guvernu napulitanu. A Francia uttinni dô guvernu napulitanu, ‘n virtù dû sò travagghiu di mediazzioni, nu rimborsu pû aumentu dû prezzu dû sùrfuru simili a chiḍḍu cuncidutu â Gran Britagna.

La scunfitta dû partitu di Palmerston ntô 1841 e la sò sostituzzioni ntô ministeru, favurìu nu novu e cchiù granni ditenzioni tra la Nglaterra e li Dui Sicili, ca purtò â ripresa dî trattativi pô novu trattatu cummirciali e â sò firma ntô 1845.

Cunziguenzi dâ crisi

La nnustria miniraria siciliana, ca parìa tantu fiurenti ô nizziu di l'anni '30 dû 1800, subbìu nu gravi ritardu 'n sècutu â stituzzioni dû munupoliu. Lu cònsuli ngrisi 'n Sicilia, Goodwin, riggistrò na forti diminuzzioni di l'attivitati miniraria e di l'espurtazzioni di sùrfuru doppu lu 1838: ntê 43 misi pricidenti â stabbilimentu dû munupoliu e â ntruduzzioni dâ tassa 20-carlini, 21.141 navi avìanu spurtatu lu sùrfuru siquennu 1.417 di sùrfuru,638 ntruduzzioni dô munupoliu e dâ tassa, 10.979 navi avìanu esportatu 695.850 tunnillati di sùrfuru. 'N cunfrontu ô 1938, li esportazzioni s’avìanu dimizzatu ntô 1940 e calaru a quasi nu quartu ntô 1941, cu na cunsiguenza riduzzioni ntê quantità estratti, ntô nùmmaru di travagghiaturi impiegati e ntê sò stipendi. Doppu, la tassa supra l'esportazzioni fu arriduciuta a 8 carlini a cuminciari dô 1° jinnaru 1942 e poi fu arriduciuta ulteriormenti a 4 carlini. Tuttavia, allura foru aperti novi canali di fornitura di l'Islanda, unni lu guvernu danisi avìa già fattu sondaggi giulòggici di l'anni '30, e di l'Inni Occidentali e la pripunniranza dô sùrfuru sicilianu ntô cummerciu ntirnazziunali fu cumprumissa 'n manera irrimediabbili. Sparti, l'usu di mètudi alternativi ô prucessu di Leblanc pâ pruduzzioni di carbunatu di sodiu, poi usatu ntâ tintura di tissuti, causau ô stissu tempu, si non na diminuzzioni, almenu na stagnazzioni dâ dumanna di sùrfuru, dannu n'autru colpu a l'attivitati miniraria siciliana.

Lu Trattatu dû 1845

N'autra cunsiquenza dâ cuntraversa supra lu sùrfuru fu la cunclusioni cu successu dê trattativi supra lu novu trattatu cummirciali tra la Gran Britagna e lu Regnu dê Dui Sicili: li ngrisi uttinniru la riciprucità ntâ libbirtà di cummerciu e navigazzioni, mentri li napulitani uttineru l'esclusività ntô cummerciu di cabutaggiu. Ciò ca favurìu li richiesti di riciprucità britannici, a dannu parziali dâ sòlita pulìtica prutizziunista dû statu burbònicu, fu l'osservazzioni di na minuranza di l'élite napulitana, ntra cui lu ministru di l'affari èstiri dimissionanti lu prìncipi Cassaro, ca nunustanti li misuri prutizziunisti aduttati e lu fattu ca li Dui Stati cchiù pupulati cu li Dui Sicilia l'estensioni, la sò marina mircantili era ancora secunna, ntô cummerciu esteru e ntê risorsi, a chiḍḍa dâ Savoia, ca già praticava la riciprucità. Stu trattatu câ Gran Britagna fu prestu seguitu di trattati simili cu tanti autri stati, cumprisi chiḍḍi câ Francia e câ Russia, ca foru firmati ntô stissu annu; sti accordi cummerciali, tuttavia, nun ‘nfluenzaru a pulìtica prutitzionista prufunnamenti radicata dî Dui Sicili.