Matteu D'Ajellu

Matteu D'Aiellu (Salernu, ... – Palermu, 21 di giugnettu 1193), fu nu àutu funziunariu dâ curti nurmanna di Sicilia, sutta Gugghiermu II di Sicilia.
Biografìa
[cancia | cancia lu còdici]Matteu d'Ajellu cumpari pâ prima vota comu lu nutaru di l' Ammiragghiu Maiu di Bari chi stirau lu Trattatu di Biniventu dû 1156. Addivintàu mpurtanti ntô regnu succissivu, chiḍḍu di Gugghiermu II di Sicilia, addivintannu prima granni prutunòtariu e poi cancilleri.
Maio priparau Matteu pi èssiri lu sò succissuri e, si dissi, lu usau puru pi pigghiari lu pirmissu dû Papa Alissandru III a Roma pi Maio pi succèdiri a Gugghiermu I ntô 1159. Lu 10 di nuvèmmiru 1160, Matteu avvirtìu Maio di n'imminenti tintativu d'assassiniu, ma senza risultatu. Mentri Matteu scappàu, Maiu fu ammazzatu di Matteu Bonnellu.
Ntô 1162, Matteu intercidìu pi evitari ca Gugghiermu I sacchiassi Salernu. Â morti di Gugghiermu, addivintò lu primu tra li cunsigghieri dâ riggina riggenti, Margherita di Navarra . Doppu li ribbellioni di l'anni succissivi dû regnu di Gugghiermu, Matteu cumpilò a mimoria nu vastu catàlugu di documenti pirduti ntê rivolti. Ntô 1166, fu nu cannidatu pâ cancillerìa ma fu scartatu a favuri di Stephen du Perche, cosa ca ci causò nu rancuri duraturu.
Participau ê cospirazzioni di Arricu, Conti di Muntiscagliusu, ma nun fu arristatu. Com'è gghiè, s'unìu cu Gentili, viscuvu di Agrigentu pi ammazzari Stefanu a Palermu doppu l'arrestu di Arricu a Missina . Lu pruggettu fallìu e tutti e dui forru arristati. Dû carciri stissu, Matteu coordinau na cuspirazzioni nova e li soi tramaturi arrinisceru a assediari lu cancilleri ntâ turri dâ cattidrali e libbiraru Matteu, ca uffrìu ô cancilleri la pussibilitati di nesciri senza èssiri mulistatu ntâ cruciata, spianannu la strata a l'ascesa di Matteu ntâ cancillerìa.
Matteu non fu subbitu prumuvutu ô rancu di cancilleri. Fu numinatu pâ prima vota vicicancilleri (1169), cunsigghiannu custantimenti a Margarita di non ntirfiriri ntâ crisi tra chiesa e statu ntâ Nglaterra, unni Margarita sustinìa Tommasu Becket e lu Papa Alessandru III, e Matteu sustinìa fermamenti lu Re Arricu II, cridennu ca la sò causa era simili a chiḍḍa dî pricidenti munarchi siciliani. Accussì, nnî so’ anni succissivi s’oppunìu â li pulìtichi fiudalizzanti e ‘ mpiriali di Guartieru dû Migghiu . Lu crunista Riccardu di San Germanu discrissi Guartieru e Matteu comu "li dui culonni cchiù forti dô Regnu."
Matteu si fici canusciri puru comu bìgamu, comu si pò vidiri nti na rapprisintazzioni ntô Liber Augusti. Puru si avìa la gotta, ca lu pueta Petru di Eboli dici ca circau di curari lavannusi li pedi ntô sangu dî picciriḍḍi.
Matteu s'oppuneva ô matrimoniu dâ principìssa Custanza, la zia paterna di Gugghiermu II cû prìncipi Arricu dû Sacru Rumanu 'Mperu, lu futuru Arricu VI ; mentri Gugghiermu II avìa chiamatu sò zia eredi dû tronu sicilianu e urdinò a Matteu e a àutri di giurari la fidiltà, Matteu inducìu Guartieru e autri baruni a sustinìri Tancredi, Cunti di Lecci, nu cugginu illeggittimu di Gugghiermu, pû tronu doppu la morti di Gugghiermu. Fu la propaganda di Matteu contra Ruggeru d'Andria ca arruvinò la cannidatura di ḍḍu rivinnicaturi e assicurò l'incurunazzioni di Tancredi e l'urgenza di Matteu. Pi chissu, Tancredi criau Matteu cancilleri, lu primu doppu la fujuta di Stefanu du Perche ntô 1168.
Ntô 1191 lu mpiraturi Arricu tintau di nvadiri la Sicilia pi sfurzarisi pâ curuna siciliana pâ mpiratrici Custanza ma nun arriniscìu e s'arritirau, lassannu Custanza a Salernu comu segnu ca prestu avìa a turnari. Nicola figghiu di Matteu ca avìa statu fattu arciviscuvu di Salernu era ostili ê tudischi, e allura era a Napuli pi aiutari la difisa ddà. Scrissi littri a quarchi amicu a Salernu, e doppu iddi si ritumissaru a Tancredi e ci cunsignaru Custanza. Non putennu cummìnciri Tancredi a ammazzari Custanza, la Riggina Sibilla parrò cu Matteu supra lu postu pi 'mpriggiunari Custanza, e Matteu scrissi na littra a Tancredi 'n sò prisenza, arriniscennu a cummìncirilu a chiudiri Custanza ntô Casteḍḍu di l'Ovo a Napuli, nu casteḍḍu supra n'ìsula e circunnatu di acqua custodi di èssiri lu nobbili Aligernu Cuttuni ca stava difinnennu Napuli. Inoltri Matteu scrissi a Aligernu urdinànnucci di " ut imperatricem in Castro Salvatoris ad mare benè custodiat " (custiggiari la mpiratrici ntô Casteddu dû Sarvaturi (zoè Castel dell'Ovo) ntô mari currettamenti). Tuttavia, sulu n'annu doppu sutta la prissioni dû papa Cilistinu III Tancredi appi a mannari Custanza a Roma pi scanciari lu sò ricanuscimentu dû Papa, e pi strata Custanza vinni libbirata dî surdati tudischi
La saluti di Matteu, pirò, cuntinuau a piggiurari e murìu a granni vicchiània ntô 1193. Lassau comu monumentu un monasteru a Palermu chiamatu San Binidittu . Avìa dui figghi di nfruenza: Riccardu, ca fu fattu cunti di Ajello ( Calabbria ), e lu supramenziunatu Nicola.