Grutti di l'Addaura
Li Grutti di Addaura, situati ntô virsanti nord-urientali dû Munti Pilligrinu vicinu Palermu, rapprisèntanu unu dî cumplessi rupestri cchiù ntirissanti dû Miditirràniu. Scuperti ntâ l'anni '40 duranti li scavi militari, ospitanu nu gruppu di sculturi murali dô Paleoliticu tra li cchiù enigmàtici e cuntruversi di l'Europa.
Risalenti ô Tardu Paleoliticu o ô Mesoliticu (circa 11.000-12.000 anni fa), li sculturi raffijuranu na scena cumplessa e dinàmica: circa vinti fijuri umani cu arti alluncati e posi storti, sistimati tunnu a dui figuri cintrali, curcati. La 'ntirpritazzioni dâ scena arresta na questioni di dibattitu: certi studiusi pàrranu di nu rito inizziatoriu o di na cirimònia màggicu-riliggiusa, àutri suggirisciunu nu sacrificiu o na rapprisintazzioni estàtica.
Oltri lu sò significatu, l'incisioni di l'Addaura sunu mpurtanti pâ sò ricchizza narrativa e la sò qualità gràfica mpurtanti, dimustrannu na ntuizzioni di muvimentu rara ntâ l'arti rupestri europea. Pi stu mutivu, lu situ è cunsidiratu na tistimunianza ùnica dâ spiritualitati e dâ mmagginazzioni dî cumunità miditirrànii preistòrichi.
Li grutti, chiusi ô pùbblicu pi mutivi di cunsirvazzioni, continuunu a èssiri ô centru di studi e pruggetti di valurazzazioni. La sò biddizza fràggili ni renni nu patrimoniu prizziusu nun sulu pâ Sicilia, ma pi tutta la storia di l'arti e dâ preistoria umana.