Anàlisi numèrica
L'anàlisi numèrica è u studìu di ḍḍ'arguritmi ca sèrbinu a risòrbiri i prubblemi dâ matimàtica cuntinua e dû càrculu scintìficu. Ntô senzu clàssicu, è a tiurìa dî mètudi custruttivi d'anàlisi matimàtica. A diffirenza dâ matimàtica pura, ca s'allìmita a addimustrari ca na suluzzioni ôn prubblema cc'è, l'anàlisi numèrica cerca di truvari mètudi pi fàrinni n'apprussimazzioni chî nùmmara, picchì i mudeḍḍi matimàtici picca voti ànnu na suluzzioni 'n forma nchiusa (zuè ca si ponnu scrìviri cûn nùmmaru finutu di funzioni sìmprici). U scopu è d'assicurari prucidura affidàbbili e efficienti, i cchiù pricisi pussìbbili e cu picca costu di càrculu.
Storia
[cancia | cancia lu còdici]L'anàlisi numèrica nasci assai sèculi prima dî carculatura elittrònici: u bisognu d'aviri a fari i càrculi pi truvari na suluzzioni apprussimata ê sistemi d'equazzioni o ê prubblemi di giumitrìa e di fìsica cc'era già ê tempi dî babbilunisi, dî cinisi antichi e dî greci.
Ntrô sèculu XVI e u XIX, matimàtici sperti comu a Isaac Newton, Leonhard Euler, Joseph-Louis Lagrange e Carl Friedrich Gauss dèsiru cuntribbuti funnamintali ô càrculu dî ràdichi, dâ ntirpulazzioni e di l'equazzioni diffirinziali: Gauss, pi diri, furmulò ntô 1814 i règuli pû càrculu dû ntigrali pi menzu dâ quatratura gaussiana e sbiluppò un mètudu ncap'ê quatrati mìnimi pi carculari l'òrbita dû chianita nanu Cèriri. Ntôn saggiu dû 1810, Gauss chiamò u so mètudu di scancillazzioni pî sistemi liniari eliminationem vulgarem (scancillazzioni cumuni), ca 'n sustanza era n'ammigghiurìa dî tècnichi argèbbrichi pâ scancillazioni dî ncògniti ca tannu già si canuscìanu bonu.