Araùna (Spagna)

Dâ Wikipedia, la nciclupidìa lìbbira.
Stemma di l'Araguna
A Bandiaria de l'Araguna

L'Araùna (Aragón n castigghianu), è na Cumunitati Autònuma dâ Spagna du Nord, ca cumprenni li pruvinzî di Huesca, Saragozza (ch'è puru la sò capitali) e Teruel.

  • Kmq: 47.720
  • abbitanti: 1.277.471 (649.181 a Saragozza).

Mmersa casi tutta ntra li Pirenei, s'attrova vicinu lu ciumi Ebro. Li risursi sunnu principarmenti l'agricultura, l'allivamentu e lu turismu. Chiossai, ci sunnu videmma giacimenti di ferru e di sùrfuru.

Storia[cancia | cancia la surgenti]

Prima dû 824 si sapi picca e nenti, ma cu cirtizza si sapi ca tannu era na cuntìa nnipinnenti. Liàta a rignanti d'urìggini basca, havi statu casi sempri vicina a la Francia. Doppu havi accuminzatu na strata propia pâ nnipinnenza e l'espanziuni. Di cunti hannu addivinutu reghi cu Sanciu I Ramirez. Di Sanciu nna pressu l'Araùna s'allìa 'n manera forti câ Catalugna e accuminza l'espanziuni ntô Miditirràniu: apprima chî Baliari, appoi agghicannu ntô Regnu di Nàpuli e doppu passannu a la cunquista dû Regnu di Sicilia (1322 - 1469). Dâ famigghia riali nascìanu assai rami ca guvirnaru supra Nàpuli, supra la Calabbria, supra li Pugghi e supra la Sicilia. Ntô 1469 lu figghiu dû re d'Araguna Giuvanni II, Firdinannu II di Araguna si marita cu Isabella di Castigghia (sò cuggina) e li dui regni addivèntanu unu sulu â morti di Giuvanni II ntô 1479. Di ddu mumentu s'astuta lu putiri dâ casa d'Araùna pi fari spazziu a lu regnu novu dâ Spagna.


Cumunità autònumi di Spagna Cumunità autònumi di Spagna
Andalusia · Araùna · Asturi · Baliari · Canari · Cantabria · Castiglia‑La Mancia · Castigghia e León · Catalugna · Estremadura · Galizzia · La Rioja · Madrid · Murcia · Navarra · Paisi Baschi · Valencia