Araùna (Spagna)

Di Wikipedia, la nciclupidìa lìbbira.

L' Araùna (Aragón n castigghianu), è na Comunitati Autunuma dâ Spagna du Nord, ca cumprenni li pruvinzî di Huesca, Saragozza (ca è puru la sò capitali) e Teruel.

• Kmq: 47.720
• abbitanti: 1.277.471 (649.181 a Saragozza).

Mmersa casi tutta ntra li Pirenei, s'attrova vicinu lu ciumi Ebro. Li risursi sunnu principarmènti l'agricultura, l'allevamentu e lu turismu. Chiossai, ci sunnu videmma giacimenti di ferru e di sùrfuru.

[cancia] Storia

Prima dû 824 si sapi picca e nenti, ma cu cirtezza si sapi ca tannu era na cuntìa nnipinnenti. Liàta a rignanti d'uriggini basca, havi statu casi sempri vicina a la Francia. Doppu havi accuminzatu na strata propia pâ nnipinnenza e l'espanziuni. Di cunti hannu addivinutu reghi cù Sanciu I Ramirez. Di Sanciu nna pressu l'Araùna s'allìa 'n manera forti câ Catalugna e accuminza l'espanziuni nto Mediterraneu: apprima chî Baliari, appoi agghicannu nto Regnu di Napuli e doppu passannu a la conquista dû Regnu di Sicilia (1322 - 1469). Dâ famigghia riali nascianu assai rami ca guvernàru supra Napuli, supra la Calabbria, supra li Pugli e supra la Sicilia. Nto 1469 Ferdinandu II di Castigghia si marita cu Isabella di Araùna (sò cuggina) e li dui regni addiventanu unu sulu (la proto-Spagna). Di ddu mumentu s'astuta lu puteri dâ casa d'Araùna pì fari spazziu a lu regnu novu dâ Spagna.